Er zitten barstjes in mijn lak — kan ik eroverheen schilderen of moet alles eraf?
Fijne haarscheurtjes in een laklaag die verder nog stevig vastzit, kun je licht opschuren en overschilderen. Zitten de barsten dieper, staan de randen omhoog of komt er verf mee als je er met een nagel of stuk tape over gaat, dan moet de lak eraf tot op een gezonde ondergrond. Overschilderen lost dan niets op, want de barst tekent binnen een paar maanden weer door de nieuwe laag heen. De crux is dus niet hoe de barst eruitziet, maar of de lak eronder nog hecht. Hieronder lees je hoe je dat in twee minuten test, wat de barstjes veroorzaakt en welke aanpak bij welke oorzaak hoort.
De twee-minutentest. Hecht de lak nog?
Voordat je een pot verf opentrekt, doe je dit:
- Nageltest. Druk met je duimnagel op een barst en schuif een stukje opzij. Blijft de verf liggen, dan hecht hij. Rolt hij op of schilfert hij af, dan zit hij los.
- Tapetest. Plak een stuk stevige schilderstape over een paar barsten, druk goed aan en trek hem in één beweging los. Zit er verf aan de tape, dan is het antwoord duidelijk. Alles eraf.
- Kijk naar de randen. Liggen de randen van de barst vlak, dan is het een oppervlakkig probleem. Krullen ze omhoog (schubben), dan trekt de laag zich los van de ondergrond.
Doe de test op meerdere plekken. Op één kozijn kan de lak aan de zonzijde bros zijn en aan de schaduwzijde nog prima.
Waar komen die barstjes vandaan?
Barsten in lak hebben bijna altijd één van vijf oorzaken. De oorzaak bepaalt wat je moet doen, dus het loont om even goed te kijken.
| Hoe het eruitziet | Waarschijnlijke oorzaak | Wat je doet |
|---|---|---|
| Fijn netwerk van haarscheurtjes, lak zit vast | Oude lak is bros geworden door zon en ouderdom, of te dikke lagen te snel over elkaar | Opschuren, ontvetten, gronden en aflakken |
| Barsten in vlakke vlakken, lak laat plaatselijk los | Verkeerd verfsysteem over elkaar, bijvoorbeeld dikke waterbasislak over oude terpentinelak zonder schuren | Losse delen weg tot op vaste laag, dan opnieuw opbouwen |
| Scheuren op hoeken, naden en verbindingen van hout | Werkend hout of loszittende kit. De verf beweegt niet mee | Naad openhalen, opnieuw kitten of vullen, dan schilderen |
| Schubben en opkrullende randen, kaal hout zichtbaar | Vocht in het hout, vaak in combinatie met houtrot | Alles eraf, rot herstellen, hout laten drogen, grondverf en aflak |
| Barstjes kort na het schilderen | Onderlaag was nog niet uitgehard, of ondergrond niet geschuurd en ontvet | Nieuwe laag weg, goed voorbereiden, opnieuw lakken met de juiste droogtijd |
Aanpak 1. Lichte barstjes, lak hecht nog
Dit is de klus die je op een middag doet. Je verwijdert de barstjes niet, je maakt ze onzichtbaar en zorgt dat de nieuwe laag ze niet volgt.
- Ontvet het houtwerk met een ontvetter. Sla dit niet over, vuil en vet zijn de nummer één reden waarom een nieuwe laag alsnog loslaat.
- Schuur de barstjes weg met korrel 120 tot 150 op schuurpapier. Je schuurt tot de barsten niet meer voelbaar zijn met je vingertop. Maak daarna stofvrij.
- Zijn er plekken tot op het hout doorgeschuurd, dan die plekken eerst gronden met een grondverf. Buiten kies je hier een vullende primer die de resterende structuur wegwerkt.
- Schuur de grondverf licht na en breng twee lagen lak aan. Houd je aan de droogtijd op het blik, ook als de laag al droog aanvoelt.
Let op bij waterbasis over terpentine. Ga je van een oude terpentinelak naar een lak op waterbasis, schuur dan grondig en breng eerst een primer aan. Een dikke laag acryllak rechtstreeks op gladde alkydlak is een klassieke oorzaak van nieuwe barsten en loslaten. Andersom, terpentine over waterbasis, gaat meestal wel goed.
Aanpak 2. Diepe barsten of loslatende lak
Hier bespaar je geen tijd door een tussenweg te zoeken. Haal alles weg tot je op een laag zit die de tapetest doorstaat, of tot op kaal hout.
- Verwijder de losse lak. Kleine oppervlakken schraap en schuur je met korrel 60 tot 80. Voor hele kozijnen of deuren met veel oude lagen werkt afbijt sneller en stoft het niet. Een hetelucht föhn kan ook, maar niet bij dubbel glas en niet te heet op oud hout.
- Controleer het hout. Druk met een schroevendraaier op donkere of zachte plekken. Veert het in, dan is het houtrot en moet je eerst uitfrezen en vullen voordat je verder gaat.
- Vul gaten en naden met een geschikte plamuur of vulmiddel en schuur vlak.
- Ontvet, maak stofvrij en grond kaal hout twee keer. Buiten is de Sigma S2U Allure Primer een goede keuze, die vult goed en beschermt het hout desnoods een heel seizoen als je nog niet toekomt aan aflakken.
- Lak af in twee lagen. Buiten met een lak die elastisch blijft en jaren meegaat, zoals de Sigma S2U Allure Satin. Twijfel je tussen zijdeglans en hoogglans, lees dan deze blog.
Oud houtwerk van voor 1980? Dan kan er loodhoudende verf onder zitten. Schuur die niet droog, maar gebruik afbijt of schuur nat, draag een stofmasker en ruim het afval apart op.
Zo voorkom je dat de barstjes terugkomen
- Bouw een verfsysteem op van één merk en lijn. Primer en aflak zijn dan op elkaar afgestemd en bewegen even veel mee met het hout.
- Geen dikke lagen. Twee dunne lagen zijn sterker dan één dikke, en drogen door in plaats van alleen aan de buitenkant.
- Respecteer de droogtijd tussen de lagen. Een laag die aan de buitenkant droog is, kan eronder nog weken uitharden. Te vroeg overschilderen geeft precies het craquelé-patroon dat je nu wegwerkt.
- Kit naden en verbindingen met overschilderbare acrylaatkit, nooit met siliconenkit. Verf hecht niet op siliconen en scheurt op de overgang.
- Schilder buiten niet in de volle zon en niet bij dauw. Te snel drogen aan de oppervlakte is een veelvoorkomende oorzaak van barstjes in verse lak.
Veelgestelde vragen
Kan ik barstjes in lak wegwerken met alleen een nieuwe laag verf?
Nee. Verf vult geen barsten, hij volgt ze. Zonder schuren zie je het patroon binnen enkele weken terug in de nieuwe laag. Bij lichte haarscheurtjes volstaat opschuren, bij diepe barsten moet de laag eraf.
Moet ik altijd een primer gebruiken na het schuren?
Alleen op plekken waar je door de lak heen tot op het hout bent geschuurd, en altijd bij kaal hout. Zit de oude lak nog overal, dan kun je na schuren en ontvetten direct aflakken met hetzelfde type lak.
Hoe weet ik of mijn oude lak op terpentine of waterbasis is?
Wrijf met een doek met wat spiritus over een onopvallende plek. Wordt de lak zacht of geeft hij af, dan is het waterbasis (acryl). Gebeurt er niets, dan is het terpentinelak (alkyd).