Welke hittebestendige verf gebruik ik voor een openhaard, schouw of houtkachel?
Welke verf je gebruikt, hangt af van hoe heet het onderdeel wordt. Voor de houtkachel zelf, de kachelpijp en het metaal rondom de vuurhaard gebruik je een hittebestendige lak die minimaal 600 graden aankan, zoals de Rust-Oleum Hittebestendige Lak (650 graden continu, 750 graden piek). Voor een gemetselde of gestucte schouw en de ombouw van een gashaard heb je juist geen hittebestendige verf nodig. Die worden zelden warmer dan 60 tot 80 graden en schilder je gewoon met een goede muurverf of binnenlak, in elke kleur die je wilt. De binnenkant van de vuurhaard schilder je helemaal niet. Hieronder lees je per onderdeel welke verf je pakt, hoe je hittebestendige verf aanbrengt en hoe je hem inbrandt zonder dat je huis blauw staat.
Eerst bepalen hoe heet het wordt
De meest gemaakte fout is hittebestendige verf gebruiken waar het niet hoeft, of gewone verf waar het wel moet. Hittebestendige verf is namelijk een compromis. Hij is alleen leverbaar in zwart en aluminium, laat zich niet op kleur mengen en ziet er na inbranden dof uit. Gebruik hem dus alleen waar het echt nodig is. Een handige indeling is drie zones rondom het vuur.
| Onderdeel | Temperatuur bij stoken | Welke verf |
|---|---|---|
| Binnenkant vuurhaard, vuurvaste stenen, rooster | Tot 800 graden en hoger | Geen verf. Geen enkele verf houdt direct vuurcontact vol. |
| Kachelmantel, deur, bovenplaat, enkelwandige kachelpijp | 200 tot 500 graden, pieken hoger | Hittebestendige lak tot minimaal 600 graden. Rust-Oleum Hittebestendige Lak in blik of als spuitbus. |
| Dubbelwandig rookkanaal, kap of ombouw van een gashaard, metalen sierlijst | Meestal onder de 100 graden | Hittebestendige lak is veilig, maar een metaalverf of binnenlak kan vaak ook. Meet het bij volle stook. |
| Gemetselde of gestucte schouw, boezem, rookkanaal in de muur | Handwarm tot ongeveer 60 graden | Gewone muurverf op kleur, bijvoorbeeld Sigma Perfect Matt. Geen hittebestendige verf nodig. |
Twijfel je over een onderdeel? Stook de kachel een avond flink op en houd een infraroodthermometer op het metaal. Zonder thermometer werkt de handtest. Kun je het oppervlak bij volle stook een paar seconden aanraken, dan blijft het onder de 60 graden en volstaat een gewone lak. Trek je je hand meteen terug, dan hoort het in de zone van hittebestendige lak.
Welke hittebestendige verf voor de houtkachel en kachelpijp?
Kies een lak op basis van siliconenhars die een continue belasting van minimaal 600 graden aankan. De meeste houtkachels bereiken op de mantel 300 tot 500 graden, met uitschieters bij een volle lading droog hout. Een verf die ’tot 300 graden’ belooft, is voor een kachel dus te krap en gaat blazen of verkleuren.
Bij Verf-plaza heb je de keuze uit de Rust-Oleum Hittebestendige Lak in blik en de Rust-Oleum Hard Hat spuitbus. Beide zijn bestand tegen 650 graden continu en 750 graden piek, en beide zijn leverbaar in zwart en aluminium. Ze hechten op blank staal, gietijzer en licht geroest metaal. Het verschil zit in de verwerking.
- Spuitbus. Ideaal voor de hele kachel, kachelpijpen, roosters en alles met ribbels, hoeken en sierwerk. Geen kwaststrepen, wel afplakken en goed ventileren. Eén bus is genoeg voor ongeveer 2 m², dus reken voor een gemiddelde houtkachel op twee tot drie bussen.
- Blik met kwast of lakroller. Handig voor een vlakke bovenplaat, een stalen ombouw of als spuiten binnenshuis niet praktisch is. Je verspilt minder verf en hebt geen nevel. Gebruik een fijne lakroller of ronde kwast en werk dun.
Let op de kleur. Hittebestendige verf is niet te mengen, dus zwart blijft zwart. Wil je een antracietkachel exact bijwerken, dan is mat zwart bijna altijd de dichtstbijzijnde keuze. Kleine beschadigingen en krassen werk je het onopvallendst bij door de hele zijde over te spuiten in plaats van alleen de kras.
Welke verf voor de schouw en de ombouw?
Een gemetselde, gestucte of houten schouw schilder je met een normale verf, want die wordt bij stoken nauwelijks warm. Dat is goed nieuws, omdat je dan alle kleuren tot je beschikking hebt. Een schouw is juist de plek in de kamer om een accentkleur te durven kiezen. Een diep groen, warm terracotta of gebroken wit van Farrow and Ball of Little Greene geeft een schouw meer karakter dan standaard wit.
- Gestucte of gemetselde schouw. Gebruik een goede matte muurverf zoals Sigma Perfect Matt. Op kaal, onbehandeld metselwerk of nieuw stucwerk eerst een voorstrijk, anders zuigt de steen de verf ongelijk op. Roetaanslag op de boezem eerst goed ontvetten en zo nodig isoleren met een dekkende primer, anders slaat het roet door de verf heen.
- Houten schouw of sierlijst. Schuren, ontvetten, grondverf en daarna een binnenlak zoals Sigma S2U Allure. Houd wel minimaal de afstand tot het vuur aan die de installateur voorschrijft. Verf maakt hout niet brandveiliger.
- Stalen ombouw van een gashaard of inbouwhaard. Meestal onder de 100 graden. Een metaalverf of binnenlak volstaat vaak, maar controleer eerst met de handtest. Wil je zeker zijn, gebruik dan alsnog de hittebestendige lak.
De binnenkant van de haard laat je met rust
Vuurvaste stenen, chamotteplaten en het rooster in de vuurhaard schilder je nooit. Zelfs hittebestendige verf tot 750 graden houdt geen direct vuurcontact vol en geeft bij het stoken rook en geur af in de kamer. Is de binnenkant lelijk geworden, dan reinig je hem met een staalborstel of vervang je de platen.
Hittebestendige verf aanbrengen en inbranden
Hittebestendige lak hecht alleen goed op een kaal, vetvrij oppervlak en hardt pas volledig uit door hitte. Sla je een van de twee over, dan bladdert de verf bij de eerste stookbeurt. Werk in deze volgorde.
- Koud en schoon beginnen. De kachel moet minimaal een dag niet gestookt zijn. Verwijder losse roest en bladderende oude verf met een staalborstel of schuurpapier korrel 180. Oude, goed vastzittende hittebestendige verf mag blijven zitten, licht opschuren is genoeg.
- Ontvetten. Maak het metaal vetvrij met een ontvetter en droog na met een schone doek. Vingerafdrukken en roetvet zijn de belangrijkste reden dat kachelverf loslaat.
- Afplakken en afdekken. Plak glas, handgrepen en de vloer af. Spuit je binnen, zet dan ramen open en gebruik een masker. De nevel van een spuitbus slaat verder neer dan je denkt.
- Dunne lagen. Spuit vanaf ongeveer 25 cm in gelijkmatige banen en bouw de dekking op in twee tot drie dunne lagen met een paar minuten ertussen. Een dikke laag blaast op bij het inbranden. Uit blik geldt hetzelfde. Liever twee dunne lagen dan één volle.
- Drogen. Laat de verf minimaal drie uur drogen bij kamertemperatuur voordat je de kachel aanmaakt. De lak is dan hanteerbaar, maar nog niet hittebestendig.
- Inbranden. Stook de eerste keer rustig op. Begin met een klein vuurtje en laat de kachel in stappen warmer worden, ongeveer 50 graden per uur, tot hij op normale stooktemperatuur is. Zet ramen open, want de verf geeft de eerste keer rook en een scherpe geur af. Dat is normaal en verdwijnt na een tot twee stookbeurten. Laat de kachel daarna volledig afkoelen. Nu is de verf uitgehard.
Rook je een kachelpijp in? Doe dat bij voorkeur buiten of in een goed geventileerde ruimte, of monteer de pijp en brand hem in met de kachel. Verf de kachel nooit vlak voor een verjaardag of etentje. Plan de eerste stookbeurt op een dag dat de ramen open kunnen.
Veelgestelde vragen
Kan ik gewone verf of metaalverf op een houtkachel gebruiken?
Nee. Gewone lak, metaalverf en zelfs de meeste radiatorlakken zijn bestand tot ongeveer 80 tot 120 graden. Op een kachelmantel van 400 graden verbrandt de verf, gaat hij stinken en bladdert hij af. Gebruik voor alles wat direct aan de vuurhaard zit een hittebestendige lak van minimaal 600 graden.
Is hittebestendige verf op kleur te mengen?
Nee. De pigmenten die hoge temperaturen aankunnen zijn beperkt, daarom is hittebestendige verf alleen in zwart en aluminium (zilvergrijs) leverbaar. Wil je kleur rondom de haard, breng die dan aan op de schouw of ombouw met muurverf of binnenlak. Daar heb je wel alle kleuren.
Waarom stinkt mijn kachel na het verven?
Hittebestendige verf hardt uit door hitte. Bij de eerste stookbeurten verdampen de laatste oplosmiddelen en dat geeft een scherpe geur en soms lichte rook. Dat hoort erbij en stopt meestal na twee keer stoken. Ventileer goed en stook de eerste keer rustig op. Blijft het na drie stookbeurten stinken, dan is de laag te dik aangebracht.
Kan ik een gemetselde schouw met hittebestendige verf schilderen?
Het kan, maar het is zonde. Een gemetselde schouw wordt niet heet genoeg om er hittebestendige verf voor nodig te hebben, en je zit dan vast aan zwart of aluminium met een doffe afwerking. Kies liever een matte muurverf in een kleur die bij je interieur past en zorg alleen voor een goede voorstrijk op kale steen.
Dit heb je nodig
Voor de kachel de hittebestendige lak en een ontvetter, voor de schouw een goede muurverf op kleur.
